تست اسلایدر


dfsdfsdf

-جامع-اصفهان-کجاست-1392036143

مسجد جامع اصفهان

مسجد جامع اصفهان یا مسجد جمعه اصفهان که به مسجد جامع عتیق نیز شهرت دارد در میدان قیام، خیابان علامه مجلسی اصفهان واقع شده است به بیانی دیگر در بخش قدیمی اصفهان، ضلع باختری خیابان هاتف و انتهای بازار بزرگ واقع شده و یکی از برجسته ‌ترین آثار معماری ایران و جهان است و از آن جا که بخش ‌های مختلف آن در دوران ‌های مختلف تاریخی ساخته و پرداخته شده‌، مجموعه حاضر همچون موزه عظیمی، معرف روند تحول و تکامل معماری ایران در دوره اسلامی است و حتی پیش از آن چرا که کاوش‌های باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌ است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می ‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده ‌است.

سیمای فعلی مسجد عمدتاً مربوط به اقدامات دوره سلجوقی است اما تعمیرات و الحاقات آن به دوران های بعد به خصوص عصر صفویان مربوط می شود. مسجد دارای ورودی های متعدد است که هر یک فضای مسجد را به بخش هایی از بافت پیرامون آن مربوط می کند این ورودی ها همه در یک زمان ساخته نشده اند و هر یک در مقطعی از تاریخ و در ارتباط با ساختمان درون و بیرون بنا به وجود آمده اند. گذرها و معابری که در گرداگرد مسجد وجود دارند بیانگر ارتباط گسترده ای است که مسجد با بافت قدیم شهر دارد.

این مسجد دارای بناهای متعددی است از جمله :

صحن چهار ایوانی، شبستان ها، مدرسه مظفری، صفه های کوچک دوره دیلمی، گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، محراب اولجایتو، چهار ایوان معروف صاحب، استاد، شاگرد، درویش…این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

اطلاعات بیشتر از مسجد جامع اصفهان برای علاقمندان :

در حیاط مسجد سنگ آب های متعددی وجود دارد. این سنگ آب ها در زیر ایوان ها قرار گرفته اند. مسجد جامع اصفهان دارای چهار ایوان است،  که در طی دوره های مختلف در پیرامون صحن آن اضافه شده اند.چهار ایوان اطراف میدان مشخص کننده شیوه مسجد سازی ایرانیان است که پس از احداث آن در سایر مساجد نیز رواج یافته است. این ایوان ها که به نام های صفه صاحب در جنوب، صفه درویش در شمال، صفه استاد در مغرب، صفه شاگرد، در مشرق نامیده می شوند با تزئینات مقرنس سازی و کاربندی یکی از فنون بسیار جالب معماری ایران را بیان می دارد.

نمای داخلی صحن مسجد و کاشیکاری های آن مربوط به قرن نهم هجری است که احتمالا مناره ها نیز مربوط به همین زمان می باشند به طورکلی بنای کنونی مسجد جامع اصفهان شامل بخش های زیر می باشد :

شبستان مسجد : این شبستان که بر ستون های مدور استوار است که با گچبری های بسیار زیبا تزئین شده است. این قسمت مربوط به عصر دیلمیان است.

گنبد و چهل ستون های اطراف آن که در ایوان جنوبی مسجد واقع شده و در فاصله سالهای ۴۶۵ تا ۴۸۵ هجری قمری بنا شده است. این گنبد در زمان سلطنت ملکشاه سلجوقی و وزارت خواجه نظام الملک ساخته شده از نمونه های نادر ساختمان های عصر سلجوقی است. ایوانی که در جلوی این گنبد آجری واقع شده در اوائل قرن ششم هجری بنا گردیده و سقف آن از مقرنس های درشت ترکیب شده است. این گنبد دارای زیباترین طرح های تزئینی ساخته شده از آجر و گچ می باشد.

گنبدی که در بخش شمالی حیاط مسجد واقع شده و قرینه گنبد خواجه نظام الملک است در سال ۴۸۱ بنا گردیده است. احداث این گنبد را به ابوالغنائم تاج الملک یکی دیگر از وزرای عصر سلجوقی نسبت می دهند.

ایوان معروف به صفه صاحب که در دوران سلجوقی ساخته شده و تزئینات آن مربوط به عصر قراقویونلو و صفوی است. در این قسمت کتیبه هائی از دوران های مختلف از جمله صفویان به چشم می خورد.

ایوان غربی معروف به صفه استاد که در عصر سلجوقی بنا شده و در دوره صفویان با کاشیکاری تزئین شده است. در این صفه علاوه بر خطوط ثلث و نستعلیق که به تاریخ ۱۱۱۲ هجری قمری و در زمان سلطنت شاه سلطان حسین کتابت شده عباراتی به خط بنائی بسیار زیبا و با امضاء محمد امین اصفهانی نوشته شده است.

با مطالعه این عبارات و دقت در خطوط بنائی این ابیات بسیار زیبا مشخص می گردد.

چون نامه جرم ما به هم پیچیدند                 بردند و به میزان عمل سنجیدند

بیش از همه کس گناه ما بود ولی             ما را به محبت علی بخشیدند

رو به روی این ایوان، صفه شاگرد قرار دارد که در عصر سلجوقی بنا شده و در قرن هشتم و یازدهم هجری قمری در دوران حکومت ایلخانان و صفویه تزئیناتی به آن اضافه شده است. این ایوان فاقد تزئینات کاشیکاری است و با مقرنس های آجری تزئین شده است. در این ایوان سنگ مرمر یکپارچه نفیسی است که در اطراف و بالای آن لوحه ها و کتیبه هایی نوشته شده است. در منتهی الیه ضلع شرقی مسجد جمعه صفه عمر واقع شده که کتیبه تاریخی هلال ایوان آن به سلطنت سلطان محمود آل مظفر اشاره می کند. تاریخ این کتیبه ۷۶۸ هجری قمری است و خطاط آن عزیز التقی الحافظ می باشد.

در سقف این صفه خطوط تزئینی و تاریخی به چشم می خورد که با خط بنائی عبارات مذهبی و سازنده بنا به نام مرتضی بن الحسن العباسی الزینبی نوشته شده است. علاوه بر آن در این صفه نام استاد کاران دیگر همچون حسن کاروان کاشیکار و کوهیار الابرقوهی خطاط کتیبه محراب صفه به چشم می خورد.

در شمال ایوان استاد شبستان کوچکی قرار دارد که زیباترین محراب گچبری مسجد را در بر دارد. این شبستان که به مسجد الجایتو نیز معروف است دارای محرابی است که به مثابه گوهری تابناک از هنر ایرانی در جهان از شهرتی عظیم برخوردار است. بر این محراب زیبا نام سلطان محمد خدابنده ایلخان مشهوری که قبل از اسلام آوردن لقب الجایتو را داشت و بعد از مسلمان شدن خود را خدا بنده نامید و وزیر دانشمند او محمد ساوی و سال ساختمان آن یعنی ۷۱۰ هجری قمری به چشم می خورد.

زیباترین منبر منبت کاری موجود در مسجد جمعه اصفهان نیز در این مسجد قرار دارد که سال ساخت آن ذکر نشده است. از مسجد اولجایتو به شبستان زمستانی بیت الشتاء می رسیم که به موجب کتیبه سر در آن در زمان تیموریان به دستور عماد بن المظفر ورزنه ای ساخته شده است. به همین علت به شبستان عماد نیز معروف است این شبستان با شکوه دارای ستون های قطور کوتاه و اتاق های خیمه ای شکل است. در وسط هر چشمه طاق یک قطعه سنگ مرمر شفاف نصب شده که نور شبستان را تأمین می کند.

شبستان جنوب شرقی مسجد که احتمالا کتابخانه عظیم و مشهور خواجه نظام الملک را در بر داشته در بمباران شهر اصفهان تخریب گردیده که مجدداً به شیوه اول بازسازی شده است.

این اثر نفیس و با شکوه به علت در بر داشتن نمونه های گوناگون ادوار مختلف اسلامی از نظر فنی و هنری اهمیت بسیاری داشته و از شهرت جهانی برخوردار است. این شهرت و نفاست همه ساله گروه های بی شماری از علاقمندان و پژوهشگران را به خود جلب می کند حاصل این مطالعات، مقالات و رسالات و کتب متعددی است که به وسیله معماران و مهندسین و باستان شناسان مشهور جهان و ایران به رشته تحریر در آمد که اغلب آنها به زبان فارسی ترجمه شده اند.

به طور کلی به همان اندازه که میدان نقش جهان و عمارات تاریخی اطراف آن یاد آورد معماری و هنر دوران صفوی است مسجد جمعه و محلات پیرامون آن افسانه زندگی در عهد سلجوقیان و روزگار پیش از آن را بیان می دارد.

-های-دیدنی-اصفهان-1389537898 (1)

مدرسه چهارباغ اصفهان

مدرسه چهارباغ اصفهان که به نام مدرسه سلطانی، مدرسه مادرشاه و پس از انقلاب اسلامی ایران، مدرسه امام جعفرصادق نیز نامیده می شود در خیابان چهارباغ عباسی اصفهان واقع شده است. سال تاسیس آن را  ۱۱۱۶ هجری (دوره شاه سلطان حسین صفوی) ذکر کرده اند و آخرین بنای تاریخی باشکوه دوران صفوی در اصفهان است که برای تدریس و تعلیم به طلاب علوم دینی ساخته شده بود.

سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است. از نظر تناسب معماری و زیبایی طرح کاشی‌کاری، گنبد مدرسه چهارباغ بعد از مسجد شیخ لطف الله قرار دارد ولی در نظر استادان بزرگ این فن، در مجلل این بنا که با طلا و نقره تزئین شده‌ از لحاظ زرگری، طلاکاری، طراحی و قلمزنی، شاهکاری از صنایع ظریفه‌ است و نظیر ندارد. مدرسه چهار باغ از لحاظ کاشی‌کاری هم دارای اهمیت است و انواع مختلف این فن را مانند کاشی هفت رنگ، معرق، گره چینی، پیلی و معقلی را در خود جای داده و در حقیقت موزه کاشی‌کاری اصفهان می ‌باشد. هیچ یک از آثار موجود در اصفهان به اندازه مدرسه چهارباغ، (کلکسیون کاشیکاری ایران) جهانگردان و سیاحان و بازدید کنندگان خارجی را تحت تأثیر جاذبه های خود قرار نداده است.

محراب و منبر یکپارچه مرمری، حجره مخصوص شاه سلطان حسین، کاشی‌کاری بی‌نظیر مدخل مدرسه، خطوط نستعلیق کتیبه‌ها و پنجره‌های چوبی آلت‌بُری شده از قسمت‌ های بسیار جالب و تماشایی این بنای نفیس تاریخی است. درختان چنار کهنسال و جوی آبی که در آن جریان دارد، بر زیبائی تزئینات نفیس کاشی‌کاری این بنای تاریخی افزوده و این مکان را بسیار فرح‌بخش و روح‌نواز کرده است.

مدرسه چهارباغ چهار ایوان دارد و نمای خارجی آن شامل سر دری باشکوه و زیبا است و هفده طاق‌نمای دو طبقه آجری در اطراف در ورودی خودنمایی می ‌کنند. سردر ساختمان مزین به کاشی ‌های ریز و ظریف همراه با مقرنس‌ های پر نقش و نگار و خط‌ های مختلف است و کتیبه سر در به خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی لاجوردی است. دو دهانه سر در با کاشی ‌های فیروزه‌ای تزیین شده و بر روی دو پایه سنگ مرمری، گلدانی به شکل بسیار زیبا قرار گرفته است. در طرفین سردر دو سکوی مرمر بسیار نفیس و عالی وجود دارد و بر دو لنگه چپ و راست این در به خط نستعلیق بسیار زیبا و به صورت برجسته، اشعاری نوشته شده است.

قسمت داخلی مدرسه شامل هشتی، ورودی، حیاط داخلی، گنبد، مناره و اطاق‌هاست و زیباترین قسمت مدرسه از نظر کاشی‌کاری هشتی ورودی آن است.

دو سنگ‌ آب در داخل مدرسه چهارباغ قرار دارند که یکی در سرسرای ورودی و از جنس سنگ پارسی است که روی آن کتیبه صلوات بر چهارده معصوم به خط ثلث برجسته در لوحه‌ های کوچکی کنده‌کاری شده‌ و شاهکار هنر سنگ‌تراشی و خوش‌نویسی است. سنگ‌آب دیگر نیز در صحن مدرسه روبروی ایوان جنوبی قرارگرفته و از جنس سنگ پارسی است.

صحن مدرسه چهارباغ نمونه کامل یک معماری درون‌گرا و بومی به شمار می ‌رود و حجره‌ های صحن چهار ایوانه مدرسه رو به باغی پر درخت قرار دارد که جویباری به نام فرشادی که شعبه ‌ای از زاینده رود است از میان آن می ‌گذرد.

حجره‌هایی که در دو طبقه و در فواصل ایوان ‌های مدرسه ساخته شده اختصاص به سکونت طلاب علوم دینی داشته است. بیشتر این حجره ‌ها دارای نقشه یکسانی است که از یک اتاق نشیمن در جلو، قسمتی به صورت صندوق‌ خانه در عقب و قسمتی به نام بالا‌خانه تشکیل می ‌شود و در جلوی این حجره‌ها ایوان زیبا و خوش طرحی قرار دارد.

شبستان مسقف مدرسه چهارباغ که در ضلع شرقی مدرسه واقع شده با درب منبت‌کاری بسیار نفیسی به محوطه زیر گنبد که دارای سه محراب است مربوط می ‌شود.

این مدرسه دارای کتابخانه کم نظیر و با ارزشی بوده که در اختیار طلاب علوم دینی و سایر پژوهشگران و محققین آن روزگار بوده، اما در حمله افغان‌ها نابود شده است.

وجه تسمیه مدرسه به سلطانی به این علت است که در زمان شاه سلطان حسین ساخته شده و بدین جهت مدرسه چهارباغ نامیده می شود که در خیابان چهارباغ واقع شده است. و دلیل آنکه مدرسه مادر شاه گفته می ‌شود این است که مادر شاه سلطان حسین چند کاروانسرا و بازار و سایر نهادهای اقتصادی را وقف بر آن کرده است.

مدرسه چهارباغ اصفهان که پس از پیروزی انقلاب اسلامی “مدرسه علمیه امام صادق (ع)” نامگذاری شد در حال حاضر به آموزش طلاب علوم دینی و حجره های آن نیز همانند عصر صفویه به اقامت طلاب اختصاص دارد.

کاروانسرای مادر شاه که مجلل ‌ترین اقامتگاه مسافرین سه سده پیش بوده و متصل به ساختمان ‌های مدرسه چهارباغ، در ضلع شرقی آن است، هم اکنون تبدیل به مهمانسرایی به نام مهمانسرای عباسی شده و از لحاظ سبک معماری در بین هتل ‌های درجه اول دنیا در زمان حاضر بی‌ نظیر و منحصر به فرد است.

_مارنان_زاینده-رود-1389536360

پل مارنان اصفهان

پل مارنان در سمت غرب اصفهان، بزرگراه خیام، بین پل فلزی و پل وحید یا به عبارتی انتهای بوستان سعدی قرار دارد و اتصال  دهنده دو ساحل شمالی و جنوبی رودخانه زاینده رود در غربی ترین قسمت شهر اصفهان است شکل امروزی این پل با نمای ساختمانی عصر صفوی تغییر اساسی نکرده است ولی تعمیرات مکرری برای برپا نگاه داشتن آن صورت پذیرفته است. این پل را با نام های ماربین، سرفراز، ماربانان، مادنان نیز می شناسند.

درباره قدمت ساختمان پل ماربان اصفهان باید اشاره کرد تاریخ ساخت این پل را منابع تاریخی به موارد متعددی نسبت می دهند بگونه ای که برخی شالوده های پل مارنان را به دوران ساسانی نسبت می دهند. اما آنچه که مسلم است از زمان های بسیار دور همچنان که پل جی یا پل شهرستان، واسطه اتصال شمالی ترین ساحل شهری زاینده رود به جنوبی ترین ساحل مقابل بوده است، پل مارنان نیز وجود داشته و واسطه اتصال دو ساحل شمالی و جنوبی رودخانه در غربی ترین قسمت شهر اصفهان بوده است و قصبات و روستاهای آباد و سرسبز ماربین از طریق پل مارنان (پل ماربانان و پل ماربین) به روستاهای مقابل آن در ساحل جنوبی رود خانه متصل می شده است.

نام اصلی این پل را ماربین که خود دیگرگون شده “مهربین” از فرهنگ اوستایی است، می دانند و چون قرن ها قبل از ظهور زرتشت معبد مهرپرستان بر فراز کوهچه آتشگاه (آتشکده زرتشتیان اصفهان) از تمام روستاهای اطراف آن مشاهده می ‌شده ‌است نام این بلوک هم مهربین بوده که با تصحیف این نام در زبان پهلوی ساسانی به «ماربین» در دوره ساسانیان و به دنبال آن در طول مدت ۱۵ قرن تاریخ اسلامی ایران پیوسته با همین نام شناخته شده‌ است و قدمت ساختمان این پل که از زمان های بسیار دور همچنان که پل جی یا پل شهرستان واسطه اتصال شمالی‌ ترین ساحل شهری زاینده‌ رود به جنوبی ‌ترین ساحل مقابل بوده ‌است، پل مارنان نیز وجود داشته و واسطه اتصال دو ساحل شمالی و جنوبی رودخانه در غربی ‌ترین قسمت شهر اصفهان بوده‌ است و روستاهای ماربین از طریق پل مارنان (پل ماربانان و پل ماربین) به روستاهای مقابل آن در ساحل جنوبی رودخانه متصل می ‌شده است.

پل مارنون اصفهان اکنون دارای هفده دهانه است اما در گذشته بیش از هفده دهانه داشته است که حالا بسته شده است. این پل را پل سرفراز هم نامیده ‏اند و وجه تسمیه ‏اش را چنین بیان کرده ‏اند که در زمان شاه سلیمان صفوی یکی از ثروتمندان ارامنه آن را ساخت و به قلب سرفراز نائل گردید و مدتی هم به همان نام سرفراز مشهور بود.

-منارجنبان-1389538502

منارجنبان اصفهان

منارجنبان اصفهان در خیابان آتشگاه در فاصله شش کیلومتری غرب شهر اصفهان و در مسیر اصفهان به نجف آباد در محله ‌ای به نام کارلادان واقع شده ‌است که البته پیش از این روستایی بوده که اکنون جز اصفهان به حساب می آید. بنیان این مناره در دوره‌ ایلخانی و در اواخر پادشاهی «اولجایتو» بر زمین گذاشته شد. بنایی که به ‌عنوان مقبره ‌ای برای “عمو عبدالله” عارف و زاهد دوره‌ ایلخانی ساخته شد و شامل یک سنگ بزرگ مرمری و یک پارچه روی قبر بود و دورتادور آن به خط ثلث و به ‌صورت برجسته سوره‌ “یاسین” حجاری شده بود. برخی از محققین عقیده دارند که مناره ها بعدا به ایوان مزبور افزوده شده است بدین معنا که در آن زمان روی آرامگاه “عمو عبدالله” فقط یک بنای بدون مناره ساخته شد، بنایی شامل یک ایوان آجری که مکانی را برای زائران این زاهد فراهم می‌ کرد. اما تاریخ این بنای ساده و ارزشمند، ۳۰۰ سال پس از ساخت مقبره‌ متفاوت شد، زمانی‌ که دانشمندان دوره صفویه دو مناره روی این مقبره ساختند تا آن را متفاوت با دیگر بناهای شهر اصفهان کنند. مناره ‌ها طوری طراحی شده ‌اند که می ‌توان آنها را تکان داد، با تکان دادن یک مناره، دیگری نیز تکان می ‌خورد به همین دلیل به آنها منارجنبان می ‌گویند.

از دیگر شگفتی های آن زمان ساخت این بناست چیزی حدود ۸۰۰ سال پیش، همانطور که گفته شد قدمت منارجنبان اصفهان به دوره  ایلخانیان (۶۵۴-۷۳۶ ه ق ) و به میلادی به (۱۲۵۶-۱۳۵۳ م ) می رسد و از طرفی حرکت دادن یک مناره نه تنها مناره دیگر را به حرکت در می آورد بلکه تمامی ساختمان مرتعش می شود.

ارتفاع ایوان مقبره عمو عبدالله از سطح زمین بقعه ۱۰ متر و ارتفاع هریک از دو مناره ۷/۵ متر است. در این ایوان مزار عمو عبدالله قرار دارد و راه صعود به بام و مناره ها نیز به وسیله درگاه کوچکی است که با پلکانی مارپیچ به بام مربوط می شود.

جهانگردانی که به نقاط مختلف دنیا سفر کرده اند در مشاهدات خود مناره هایی را معرفی کرده اند که در نقاط دیگر جهان همین خصوصیت را داشته اند. در کشورهای عراق و عربستان هم منار جنبان های زیادی وجود دارد. کارشناسان می گویند منارجنبان های دنیا در یک دوره زمانی سی ساله دوره تیموریان ساخته شده اند. اما قدر مسلم اینکه منارجنبان اصفهان وجه تمایزی با سایر مناره های متحرک دارد و آن این است که گذشته از حرکت مناره ها سایر قسمت های بنا نیز حرکت می کند.

تکان خوردن مناره‌های منارجنبان تا مدت ‌ها برای دانشمندان پرسش برانگیز بود. معماری اسرار آمیز این بنا برای بسیاری هنوز هم در هاله ابهام باقی مانده‌ است. منطقی ‌ترین علتی که برای تکان خوردن مناره‌ها وجود دارد، پدیده فیزیکی تشدید یا پدیده رزونانس است. چون مناره‌ ها سبک معماری مشابهی دارند، تکان خوردن یکی روی دیگری اثر می ‌گذارد. اما هنوز هم دلیل تکان خوردن منارجنبان با قطعیت مشخص نشده است.

-خواجو-اصفهان-1389538155

پل خواجو

پل خواجو یکی از پل های تاریخی شهر اصفهان است که در شرق پل الله ‌وردی خان یا همان سی و سه پل اصفهان بر روی رود زاینده رود، در انتهاى شرق خیابان کمال اسماعیل اصفهانى و انتهاى جنوبى خیابان خواجو واقع شده است. پل خواجو یا پل شاهی به دستور شاه عباس دوم در سال ۱۰۶۰ قمری روی ویرانه‌ های پلی از دوره تیموری ساخته شد. طول پل ۱۳۳متر و عرض آن ۱۲متر، همراه با تزئینات کاشیکاری فراوان از آثار بسیار ممتاز اصفهان است.

پل خواجو در دوره صفویه یکی از زیباترین پل‌های جهان بشمار می ‌رفت. وسط پل، ساختمانی شامل چند اتاق مزین به نقاشی، وجود دارد که این اتاق ‌ها اختصاص به بزرگان و امرائی داشت که به هنگام ایجاد دریاچه مصنوعی مسابقات شنا و قایقرانی را تماشا می ‌کردند. پل خواجو به دلیل معماری و تزئینات کاشیکاری نسبت به سایر پل ‌های زاینده رود برتری دارد. هدف شاه عباس دوم از احداث این پل ارتباط دو قسمت محله خواجو و دروازه حسن آباد به تخت فولاد و راه شیراز بود که به پل حسن آباد و پل شیراز نیز شهرت دارد.

پل خواجو به هنگام طغیان آب زاینده رود، منظره بسیار جالبی به خود می گیرد. برای اقامت موقتی شاه صفوی و خانواده او در وسط پل، ساختمان مخصوصی که به نام بیگلربیگی شهرت دارد، بنا شده که هم اکنون وجود دارد و اطاق‌های آن دارای تزئینات نقاشی است. اطراف پل خواجو مانند قدیم در ایام بهار و تابستان و روزهاى تعطیل، محل گردشگاه عموم مردم است.

این پل را با اسامى “بابا رکن الدین”، “خواجو”، “گبرها”، “شیراز”، “حسن آباد”، “پل شاهى”، “تیمورى” خوانده ‏اند. اما این که آن را پل “بابا رکن الدین” گفته ‏اند از این جهت است که در تخت فولاد که نزدیکى جاده قدیم شیراز واقع شده قبر و بقعه بابا رکن الدین که از عرفاى معروف زمان خود بوده در آنجا واقع بوده و از این رو پل به نام او معروف گردیده است. اما نامیدن آن به “پل خواجو” به مناسبت این است که در مجاورت محله خواجو ساخته شده و “پل شیراز” از این نظر که نزدیک جاده اصفهان به شیراز واقع گردیده و “پل گبرها” از نظر این که گبرها از این پل به محله خود مى ‏رفته ‏اند و “پل حسن آباد” از جهت این که محل خواجو را در قدیم حسن آباد مى‏ نامیده ‏اند و اما “پل شاهى” از این جهت بود که چون شاه عباس دوم در سال یک هزار و شصت، پل را کامل کرد و از هر جهت آراسته گردید به “پل شاهى” معروف گردید و “تیمورى” از آن نظر گفته ‏اند که تیمور به داماد خود حسن پاشا دستور داده بود که آن پل را بنا کند و بنا کرد.

از مزایاى اختصاصى این پل سدى بوده که براى آن در موقع ساختن در نظر گرفته ‏اند که هر زمان اقتضاء داشته با بستن چشمه‏ هاى پایین آب بالا مى ‏آمده و حکم دریاچه و سدى پیدا مى ‏کرده است و بناى این سد و دریاچه براى این بوده که منظره عمارات و باغ هاى واقع در آن محل باشد و در هنگام جلوس در آن عمارات و باغات از منظره دریاچه‏اى که با بستن سد ایجاد مى‏گردید لذت برند.

پل خواجو اصفهان علاوه بر اینکه براى عبور و مرور قوافل و عابران ساخته شده بود براى تفرج و گردش مردم و پادشاه نیز مستعد بوده است. چنانچه از قصص الخاقانى نقل شده در سال (۱۰۶۰ ه.ق) که پل ساخته شد و به پل شاهى شهرت یافت بعد از تعطیلات نوروز آن سال برحسب فرمان شاه عباس دوم پل را آیین بندى و چراغان کردند و هر یک از غرفه ‏هاى آن را یکى از امراء و بزرگان تزیین نمود و براى جشن مهیا گردید.

-جویی-1389538360

پل جوئی اصفهان

پل جوئی که به اشتباه آن را پل چوبی هم می گویند به نام های دیگری همچون سعادت آباد، پل هفت دست و پل دریاچه نیز معروف است و در خیابان کمال اسماعیل، بین پل های الله وردی خان و خواجو با عرض ۶ متر و طول حدود ۱۴۷ متر ساخته شده است و از بناهای دوره شاه‏ عباس دوم صفوی در سال ۱۰۶۵ هجرى است.

همان طور که گفته شد نام این پل در اصل پل “جویی” است و از جوی کوچک سنگی که روی آن قرار داشت و تا چند دهه پیش هم باقی بود گرفته شده است. چون در اطراف پل عمارت های سلطنتی زیبا و با شکوه سعادت آباد، هفت دست، آیینه خانه،‌ کلاه فرنگی و نمکدان واقع شده بود، این پل را برای ارتباط این دو قسمت ساخته بودند ؛ پلی که محل عبور و مرور خانواده شاه صفوی، امرا، ‌اشراف،‌ مهمان ها و سفیرانی بوده که اجازه ملاقات با شاه عباس دوم می یافتند. همچنین آب هم به وسیله جوی سنگی کنده شده روی پل بین این عمارت ها و باغ ها روان بوده است. برج شش گوشه وسط  پل با چشمه ‌های آب جاری فرح بخش حال امیران، اشراف، مهمانان و سفیرانی بود که به حضور شاه شرفیاب می ‌شدند. در بخش شرقی و غربی این پل، آب رودخانه بر روی هم انباشته می ‌شده و به گونه دریاچه ‌ای در می ‌آمده به آن “پل دریاچه” نیز می ‌گفته ‌اند.

-اصفهان-شهرستان-1389537610

پل شهرستان اصفهان

پل شهرستان اصفهان که به نام های پل جی و پل جسر حسین نیز معروف است و قدیمی ترین سازه آبی زاینده رود است که در ۴ کیلومتری شرق اصفهان در بلوار سلمان فارسی قرار گرفته  است. به عقیده بعضى از محققین اساس آن ساسانى است ولى ریشه و پایه هخامنشى دارد و قسمت هاى فوقانى آن الحاقاتى از آثار دوره دیالمه و سلاجقه را در بر مى‏ گیرد. پل شهرستان اصفهان در تاریخ ۱ دی ۱۳۴۸ با شمارهٔ ثبت ۸۸۹ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مصالح ساختمان به کار رفته در پل شهرستان که پلی باستانی است از سنگ، آجر، خشت و ملات است. طول پل مزبور از ستون مدور آجرى تا انتهاى سنگفرش قدیمى، در حدود ۱۰۵ متر و عرض آن از ۴/۲۵ تا ۵ متر متغیر است. جهت پل، شمالى ـ جنوبى با کمى انحراف است. انحراف آن از فاصله چهل مترى از سمت جنوب آغاز مى ‏گردد کف پل هموار نیست، بلکه از مرکز پل در دو سمت داراى شیب ملایمى است. پل شهرستان داراى یازده چشمه و دوازده پایه سنگى بزرگ است.

پل بر بستر صخره ‏اى رودخانه احداث شده است. در زمان ‏هاى باستان، براى ایجاد پل ‏ها، بستر صخره ‏اى رودخانه انتخاب مى ‏شد. همچنین محل مورد نظر را در جایى انتخاب مى‏ کردند که رودخانه باریک شده است. این شیوه، براى استحکام و صرفه جویى در مصرف مصالح در ساختمان پل به کار گرفته مى ‏شد در این شیوه، ابتدا صخره را تراشیده سپس با سنگ و ساروج پایه‏ هاى پل را به وجود مى ‏آوردند. در ساختن پل شهرستان نیز از همین شیوه استفاده شده است و پایه ‏ها را از سنگ لاشه و ساروج ساخته ‏اند.

البته در طول تاریخ بر اثر طغیان ‏هاى مکرر زاینده رود ویرانی هایی صورت گرفته است که مرمت شده است. آثار مرمت، به خاطر ناهمگونى قوس هاى طاق مشخص مى ‏باشد. احتمالا پل، در دوران آل بویه، سلجوقى و صفوى، مورد مرمت کلى قرار گرفته است. اهمیت پل که تا دوران صفوى، راه اصفهان به شیراز از فراز آن مى گذشت، محرز مى ‏باشد. اما برخی علاوه بر عبور و مرور، پل شهرستان  را یک پل جنگی و نظامی می دانند که از نظر معماری و قدمت زمان ساختمان، در مجموعه پل های قدیمی ایران است که فقط پل دزفول و پل شوشتر با این پل برابری می ‌کنند.

علت آن که این پل شهرستان نامیده می شود این است که در روستایی به همین نام در شرق اصفهان واقع شده است. لازم به یادآوری است که اکنون فقط پیاده می‌ توان از روی آن عبور کرد.

-چهل-ستون-اصفهان-1389534700

کاخ چهل ستون اصفهان

باغ چهل ستون اصفهان نمونه ‌ای از یک باغ سلطنتی از دوره صفوی است که اکنون آن را کاخ چهلستون یا باغ موزه چهل ستون نیز می نامند کاخ چهلستون در میدان امام حسین خیابان استانداری اصفهان واقع شده و بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد و در ۱۰۵۷ هجری یعنی دوره شاه عباس اول صفوی تاسیس شده و در سلطنت شاه عباس دوم صفوی، ساختمان آن تکمیل شد و در ساختمان موجود مرکزی، تغییرات کلی داده شد و تالار آینه، تالار ۱۸ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوان های طرفین سالن پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزیینات نقاشی و آئینه کاری و کاشی کاری دیوارها و سقف ها افزوده شد.

 

یکی از برنامه ‌های شهری دوره شاه عباس اول و پس از انتخاب شهر اصفهان به عنوان پایتخت در سال۱۰۰۷ هجری قمری، احداث خیابان زیبا و طویل چهار باغ و باغ های متعدد در پیرامون آن بود که طرح آن به وسیله شیخ بهائی ریخته شد. انتخاب فضائی وسیع در مجموعه ای که در آن روزگار (دولتخانه) نامیده می شد و بررسی هایی که برای آینده صورت می گرفت تماما حکایت از ذوق و استعداد و خلاقیت شیخ بهائی دانشمند بلندآوازه صفویه دارد. مجموعه کاخ هایی که شروع آنها (عمارت عالی قاپو) بود تا میدان اصلی و مرکزی چهارباغ عباسی ادامه داشت در این محوطه بزرگ که چند کاخ سلطنتی نیز مستقر بود عماراتی مانند تالار اشرف، جبه خانه، رکیب خانه، کشیک خانه، تالار طویله، کاخ هشت بهشت، توحید خانه و بر خی عمارات دیگر ساخته شد. کاخ چهل ستون در تاریخ ۱۵/۱۰/۱۳۱۰ خورشیدی به شماره ۱۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

 

وجه تسمیه کاخ چهل ستون :

ایوان اصلی بر بیست ستون استوار است بسیاری از محققین وجه تسمیه کاخ را انعکاس بیست ستون بر استخر زیبا و بزرگ عمارت می دانند. البته نقشی که عدد ۴۰ در ادب فارسی دارد (این عدد نشان تعدد و کثرت است) نیز شاید دلیل دیگری بر نامیده شدن عمارت به چهلستون باشد.

 

ساختمان کاخ چهل ستون :

کاخ چهلستون از نخستین بناهایی است که در آن تزئین وسیع، آینه ‌کاری، نقاشی های بزرگ دیواری و ستون های چوبی، با سرستون های مقرنس به کار رفته است. تمام دیوارها با آینه ‌های قدی و شیشه‌ ها و نقاشی های رنگی و زیبا تزئین شده بوده و همه درها و پنجره‌ها از نوع منبت و خاتم بوده است. مهارت و استادی ایرانیان در طرح این کاخ به خوبی مشاهده می شود که در آن فضای خارج از عمارت با فضای داخل آن، چنان مربوط و هماهنگ است که نمی توان تشخیص داد کجا یکی پایان می یابد و دیگری آغاز می گردد. ایوان اصلی و چشمگیر کوشک با ستون های متعدد که از ویژگی های بنا محسوب می گردند.

 

معماری این کاخ ترکیبی از هنر معماری چینی و ایرانی و فرنگی است.عمارت چهل ستون مشتمل بر یک ایوان اصلی (بزرگ) به طول ۳ متر و عرض ۱۷ متر و ارتفاع ۱۴ متر رو به شرقی ساخته شده است.ستون های ایوان هشت ضلعی از جنس چوب چنار و کاج است.

 

استخرِ مقابل عمارت به طول ۱۱۰ متر و عرض ۱۶ متر هم ‌اکنون نیز طراوت و زیبایی خاصی به این کاخ می دهد. در گذشته جهش آب در حوض وسط تالار از دهان شیرهایی که درچهار گوشه حوض قرار داشتند و فواره‌ های سنگی که نقطه به نقطه در جوی کوچک اطراف عمارت قرار داشتند، صفای مخصوصی به این عمارت می ‌داده است. تناسبات استخر مقابل کاخ برای دیدن تصویر کاخ در آب و تیرگی کف استخر به منظور هرچه عمیق‌ تر نشان دادن آن طراحی گشته ‌اند.

 

ایوان کاخ چهلستون مرکب از دو بخش است یک بخش که بر ۱۸ ستون چوبی و رفیع استوار است چهار ستون وسط که بر روی ۴ شیر سنگی قرار گرفته و حجاری آنها به گونه ای است که دو شیر به یک سر انسان نشان داده می شود. از دهان این چهار شیر آب فوران می کرد و به حوض مرمری تالار می ریخت. قسمت دیگر که کمی مرتفع تر است سردر ورودی تالار را تشکیل می دهد. و در بعضی منابع آن را تالار آئینه نامیده اند. این قسمت بر دو ستون قرار گرفته و سراسر آن مزین به آئینه کاری وسیع و پرکاری است که در آن آئینه های ریز و خوش نقش به صورت معرق در کنار آئینه های قدی و خشتی به کار رفته اند سقف تالار از قاب های چوبی و به اشکال مختلف هندسی ساخته شده اند. تصویر قرینه حوض مرمرین وسط ایوان در تزئینات سقف مشاهده می شود. این قرینه سازی شباهت بسیاری با ایوان عالی قاپو دارد.

 

تالار مرکزی کاخ که اختصاص به میهمانان خارجی و شخصیت های کشورهای دیگر داشت حاوی نقاشی هایی است که وقایع تاریخی دوران های مختلف را بیان می دارند. این سالن با شکوه که بر گنبدی منقوش استوار است با لچکی های رنگارنگ و طرح های طلایی و شفاف از شاهکارهای هنری آن عصر محسوب می شوند.

 

نقاشی های کاخ جهل ستون اصفهان :

از ویژگی های بسیار مهم کاخ چهلستون می توان به وجود نقاشی های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی رضا عباسی اشاره نمود که به سبک مینیاتور ایرانی، دیوارهای تالارهای کاخ را تزئین نموده است. هر یک از این نقاشی ها بیانگر دوره ای از حوادث تاریخی در دوران صفوی و افشاریه است که می توان از آن جمله به مجلس پذیرایی شاه طهماسب از همایون پادشاه هند، نبرد چالدران مابین شاه اسماعیل و سلطان سلیم خان امپراطور عثمانی، مجلس پذیرایی شاه عباس اول از فرمانروای ترکستان ولی محمد خان، مجلس پذیرایی شاه عباس دوم از فرمانروای ترکستان ندر محمد خان، جنگ کرنال مابین نادرشاه افشار و محمد شاه گورکانی پادشاه هند و نبرد شاه اسماعیل اول با شیبک خان ازبک اشاره نمود. شایان ذکر است که دو تصویر جنگ های چالدران و کرنال از الحاقات تزئینات این بنا پس از دوران صفوی است که مطابق با شواهد موجود توسط «آقا صادق نقاش» در عصر قاجار به تصویر کشیده شده است. همچنین در بخشی از کاخ برخی نقاشی های متعلق به آنژل و لوگار دو نقاش هلندی که در دوران شاه عباس دوم به ایران و اصفهان آمده بودند به چشم می خورد. در قسمت تحتانی دیوارهای تالار اصلی نیز نقاشی هایی از شخصیت های تخیلی جهت تزئین بنا به تصویر کشیده شده است.

 

قسمت های دیدنی کاخ چهل ستون اصفهان :

ـ تالار ۱۸ ستون

ـ تالار آئینه

ـ شیرهای سنگی چهار گوشه حوض مرکزی

ـ تزئینات عالی طلاکاری و نقاشی های سالن پادشاهی

ـ تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوص

ـ آثاری مانند سردر مسجد قطبیه و سردرهای زاویه درب کوشک و آثاری از مسجد درب جوباره و مسجد آقاسی که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده است.

 

عمارت چهلستون در سال ۱۳۲۷ خورشیدی با حمایت مسئولین وقت و همت فرهنگ دوستان اصفهان به موزه (باغ موزه) تبدیل شد که سالن مرکزی آن محل نمایش برخی از آثار هنری دوران های مختلف ایران است. مورد بازدید جهانگردان خارجی و مهمانان داخلی قرار می گیرد.